Testosteron to hormon steroidowy należący do grupy androgenów, który naturalnie występuje zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet, choć w różnych stężeniach. U mężczyzn jest głównym hormonem płciowym, odpowiedzialnym za rozwój cech płciowych, produkcję nasienia i utrzymanie funkcji seksualnych. U kobiet pełni ważną rolę w regulacji popędu płciowego, metabolizmu i pracy jajników.
Jak powstaje testosteron?
U mężczyzn testosteron jest wytwarzany głównie w komórkach Leydiga, tworzących miąższ jądra, pod wpływem hormonu luteinizującego (LH), który jest wydzielany przez przysadkę mózgową. Niewielkie ilości produkowane są również w korze nadnerczy. U kobiet testosteron powstaje w jajnikach i nadnerczach, często jako produkt pośredni w przemianach prowadzących do syntezy estrogenów.
Testosteron krąży we krwi w dwóch formach – wolnej (aktywnej biologicznie) i związanej z białkami (głównie SHBG – globuliną wiążącą hormony płciowe).
Funkcje testosteronu
Testosteron wpływa na wiele procesów fizjologicznych w organizmie, takich jak:
- rozwój męskich cech płciowych (w okresie dojrzewania – owłosienie, głęboki głos, masa mięśniowa),
- regulacja produkcji plemników (spermatogenezy),
- utrzymanie libido i funkcji seksualnych, wspieranie gęstości kości i masy mięśniowej,
- wpływ na nastrój, poziom energii i ogólną witalność.
U kobiet testosteron w odpowiednim stężeniu wspiera m.in. dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych oraz stabilność hormonalną cyklu miesiączkowego.
Znaczenie testosteronu w diagnostyce
Zaburzenia poziomu testosteronu mogą mieć istotne konsekwencje zdrowotne. Umężczyzn zbyt niski poziom może prowadzić do obniżonego libido, problemów z erekcją, zmniejszonej masy mięśniowej, zmęczenia czy niepłodności. Z kolei u kobiet jego nadmiar może powodować zaburzenia owulacji, nieregularne miesiączki czy objawy androgenizacji (np. trądzik, nadmierne owłosienie).
