Żylaki powrózka nasiennego – diagnostyka, leczenie i wpływ na niepłodność męską
Co to są żylaki powrózka nasiennego?
Żylaki powrózka nasiennego to nieprawidłowo poszerzone naczynia żylne splotu wiciowatego, który otacza nasieniowód i struktury naczyniowe w obrębie moszny. Stan ten jest pod wieloma względami podobny do żylaków kończyn dolnych, jednak dotyczy naczyń żylnych powrózka nasiennego. Występuje u około 15% wszystkich mężczyzn i nawet u 40% pacjentów z rozpoznaną niepłodnością.
Jak wygląda splot wiciowaty ?
Splot wiciowaty to struktura zbudowana z licznych, cienkich naczyń żylnych, otaczających nasieniowód, tętnicę jądrową oraz nerwy. Naczynia te łączą się z żyłą, która odprowadza krew z jądra do wyższych pięter układu żylnego.
Różnice między żylakami powrózka a innymi problemami moszny
W odróżnieniu od wodniaka jądra, torbieli najądrza czy przepukliny pachwinowej, żylaki powrózka są zwykle wyczuwalne w pozycji stojącej. Przeważnie także żylaki mogą powiększać się w trakcie próby Valsalvy, czyli manewru polegającego na silnym wydechu powietrza przy zamkniętej głośni po uprzednim głębokim wdechu. Do ich rozpoznania konieczne jest badanie palpacyjne przez urologa oraz potwierdzenie w badaniu USG Doppler.
Jak często występują żylaki powrózka nasiennego:
Jak rozpoznać pierwsze objawy żylaków powrózka nasiennego
Żylaki powrózka nasiennego przeważnie nie dają żadnych objawów.
Zdarza się jednak, że pojawiają się subtelne symptomy,
mogące sugerować problem. Należą do nich:
- uczucie ciężkości w mosznie,
- dyskomfort lub ból jądra,
- poszerzone naczynia wyczuwalne palpacyjnie,
- zmniejszenie objętości jądra po stronie zmian.
Ból i dyskomfort a żylaki – kiedy powinien niepokoić?
Ból w obrębie moszny o charakterze ciągnięcia, nasilający się po wysiłku, długim staniu lub pod koniec dnia, powinien skłonić do konsultacji. Charakterystyczny jest także ból, który ustępuje po przyjęciu pozycji leżącej.
Stopnie zaawansowania żylaków powrózka nasiennego
W I stadium zmiany są niewidoczne. Można je wyczuć palpacyjnie, ale tylko w trakcie zwiększenia ciśnienia w jamie brzusznej (np. przy próbie Valsalvy).
Naczynia są wyczuwalne pod dotykiem (w spoczynku, bez wykonywania próby Valsalvy), jednak nadal nie są widoczne gołym okiem.
To duże żylaki widoczne przez skórę worka mosznowego i wyczuwalne. Często towarzyszą im dolegliwości bólowe i spadek objętości jądra.
Żylaki powrózka nasiennego a płodność
Diagnostyka żylaków powrózka nasiennego
Badanie rozpoczyna się od oceny palpacyjnej w pozycji stojącej. Lekarz może zauważyć poszerzone naczynia w obrębie pachwiny i moszny, a obecność żylaków potwierdza się przez wykonanie próby Valsalvy.
Badanie USG Doppler jąder to najbardziej precyzyjna metoda diagnozowania żylaków powrózka nasiennego. Pozwala ocenić:
- średnicę żył,
- przepływ zwrotny krwi,
- stopień niewydolności zastawek,
- obrazowy charakter zmian.
W przypadku podejrzenia wpływu żylaków na płodność, niezbędne jest wykonanie badania nasienia. Pozwala ono ocenić wszystkie istotne parametry, takie jak liczba plemników, ruchliwość i morfologia.
Jeśli wyniki seminogramu są nieprawidłowe lub pacjent ma inne objawy (np. spadek libido), warto rozważyć wykonanie badań hormonalnych, w tym ocenę stężęnia testosteronu, FSH, LH oraz inhibiny B.
Leczenie żylaków powrózka nasiennego najczęściej zaleca się szczególnie u pacjentów z niepłodnością i nieprawidłowymi wynikami nasienia. Operacyjną metodą leczenia żylaków powrózka może być:
- mikrochirurgiczne usunięcie żylaków powrózka nasiennego – uznawane za złoty standard, charakteryzuje się niskim ryzykiem powikłań;
- laparoskopowy zabieg podwiązania żyły jądrowej;
- tradycyjne operacje pachwinowe lub przezmosznowe (rzadziej stosowane).
Każda metoda ma na celu poprawę odpływu krwi z jądra, redukcję temperatury i poprawę parametrów płodności.
Embolizacja to małoinwazyjna metoda leczenia żylaków, wykonywana przez radiologa interwencyjnego. Polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika przez żyłę udową i zamknięciu żyły jądrowej specjalnym środkiem obliterującym. Zabieg jest wykonywany w znieczuleniu miejscowym, bez cięcia chirurgicznego. To skuteczna alternatywa dla pacjentów, którzy nie kwalifikują się do operacji lub chcą uniknąć klasycznego zabiegu.
FAQ
Niekoniecznie – w wielu przypadkach nie dają objawów i nie wymagają leczenia. Jednak jeśli powodują ból, zaburzenia płodności lub wpływają na jakość życia, wymagają interwencji.
Nie. Choć mogą obniżać jakość nasienia, nie każda obecność żylaków skutkuje niepłodnością. Znaczenie ma stopień zaawansowania zmian i ogólny stan zdrowia.
Tak, ale należy unikać nadmiernego przeciążania, zwłaszcza sportów siłowych. W przypadku dolegliwości warto skonsultować się z urologiem.
Regularne samobadanie jąder co miesiąc oraz badanie urologiczne co 1–2 lata (lub częściej w przypadku objawów) pozwalają wcześnie wykryć nieprawidłowości.
