Nawracające poronienia – czym są i kiedy się o nich mówi

Czym są poronienia nawykowe według aktualnych definicji

Nawracające poronienia, znane również jako recurrent pregnancy loss, to sytuacja, w której dochodzi do utraty co najmniej dwóch ciąż z rzędu. Choć wcześniejsze definicje zakładały minimum trzy poronienia, współczesne rekomendacje towarzystw takich jak ESHRE uznają już dwie następujące po sobie utraty ciąży za wystarczające do rozpoczęcia diagnostyki i poszukiwania przyczyn poronień nawykowych. Takie podejście zwiększa szanse pacjentek na uzyskanie diagnozy i rozpoczęcie skutecznego leczenia na wcześniejszym etapie.

Ile poronień uznaje się za nawracające

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi za poronienia nawracające uznaje się już dwie lub więcej kolejnych strat ciąż. Każde kolejne poronienie powinno skłonić lekarza do wnikliwej diagnostyki w kierunku przyczyn poronień.

Jakie jest ryzyko kolejnego poronienia?

Ryzyko kolejnego poronienia rośnie wraz z liczbą wcześniejszych utrat ciąży. Po jednej stracie wynosi ono ok. 15-20%, ale po dwóch poronieniach wzrasta do 25-30%, a po trzech nawet do 35-40%.

Czy ciąże biochemiczne liczą się do poronień nawracających?

Warto podkreślić, że najnowsza definicja poronień nawracających obejmuje również ciąże biochemiczne, czyli takie, które kończą się bardzo wcześnie, zanim zostanie potwierdzona obecność zarodka w badaniu USG. To ważne, ponieważ takie wczesne straty mogą wskazywać na konkretne przyczyny medyczne niepłodności i nie powinny być bagatelizowane.

Jakie znamy objawy poronień?

W przypadku ciąż biochemicznych, zdarza się że pacjentki nie wiedzą, że doszło do ciąży i jej utraty. Jednak, gdy ciąża jest już bardziej zaawansowana, a kobieta ma jej świadomość, najczęściej poronieniu towarzyszą już konkretne symptomy. Zazwyczaj objawem poronienia jest krwawienie z dróg rodnych, któremu może towarzyszyć ból podbrzusza, parcie na mocz, skurcze macicy czy nagłe ustąpienie objawów ciąży (np. nudności, tkliwości piersi). W przypadku poronienia zatrzymanego (czyli takiego, gdy zarodek lub płód pozostaną w macicy) często nie występują żadne objawy poronienia, a rozpoznanie stawiane jest podczas badania USG, gdy nie stwierdza się czynności serca zarodka. Objawy poronienia mogą więc być różnorodne i zależą od etapu ciąży oraz jej przebiegu.

Nawracające poronienia a problemy z zajściem w ciążę

Dlaczego nawracające poronienia są uznawane za przyczynę niepłodności

Choć klasyczna definicja niepłodności odnosi się do braku ciąży po roku regularnego współżycia, nawracające poronienia również klasyfikowane są jako przyczyna niepłodności. W tym przypadku problemem nie jest samo zajście w ciążę, lecz jej utrzymanie, co również uniemożliwia urodzenie dziecka i wymaga specjalistycznej diagnostyki oraz leczenia, w tym także procedur rozrodu wspomaganego.

Jak kolejne poronienia wpływają na szanse na urodzenie dziecka

Powtarzające się poronienia często są sygnałem, że u pacjentki lub jej partnera występują problemy zdrowotne, utrudniające starania. Jednak warto zauważyć, że także sam fakt nawracania poronień może wpływać negatywnie zarówno na stan psychiczny pary, jak i na fizjologiczną zdolność organizmu kobiety do podtrzymania ciąży. Częste straty ciąży mogą prowadzić do uszkodzeń jamy macicy czy przewlekłych stanów zapalnych. Mimo to, większość pacjentek z poronieniami nawracającymi ma szansę na urodzenie zdrowego dziecka, zwłaszcza po ustaleniu przyczyny i wdrożeniu leczenia.

Najczęstsze przyczyny nawracających poronień

Czynniki genetyczne a poronienia

W przypadku nawracających poronień, szczególną uwagę zwraca się na czynniki genetyczne. Wśród nich najczęściej diagnozowane są translokacje chromosomowe (np. translokacja zrównoważona w chromosomach), których nosicielami mogą być zarówno kobieta, jak i mężczyzna. Tego rodzaju zaburzenia genetyczne nie powodują u potencjalnych rodziców choroby ani objawów, ale uniemożliwiają prawidłowy rozwój zarodka. Zmiany te mogą powodować nieprawidłowości w materiale genetycznym, prowadzące do obumarcia ciąży.

W diagnostyce genetycznej istotne są badania takie jak kariotyp, a także analiza materiału genetycznego z poronionego płodu (o ile możliwe było pobranie próbki). W niektórych przypadkach wskazane jest także wykonanie nowoczesnych badań genetycznych, takich jak PANDA (weryfikujących nosicielstwo najczęstszych mutacji i chorób) czy szczegółowych badań molekularnych, np. pod kątem mutacji MTHFR lub czynnika V Leiden.

Zaburzenia immunologiczne a nawracające poronienia

Jak układ odpornościowy wpływa na implantację ciąży?

W niektórych sytuacjach przyczyną nawracających poronień mogą być zaburzenia działania układu odpornościowego.

W przypadku nieprawidłowości immunologicznych, wskazuje się na rolę takich czynników jak:

  • zespół antyfosfolipidowy (APS) – powodujący tworzenie się zakrzepów w łożysku,
  • obecność przeciwciał przeciwjądrowych,
  • nieprawidłowa odpowiedź komórek NK (natural killers),
  • niezdolność do tolerancji immunologicznej zarodka.

Trombofilia i krzepnięcie krwi w nawracających poronieniach

Nieprawidłowości w zakresie krzepnięcia krwi, takie jak choroba wrodzona lub nabyta trombofilii, zwiększają ryzyko mikrozatorowości w obrębie łożyska, co może prowadzić do jego niewydolności i utraty ciąży. W diagnostyce uwzględnia się badanie w kierunku mutacji czynnika V Leiden, protrombiny, obecność przeciwciał antyfosfolipidowych oraz czynników krzepnięcia (ryzyko zakrzepicy).

Zaburzenia hormonalne prowadzące do poronień nawracających

Nieprawidłowości w gospodarce hormonalnej mogą być przyczyną poronień nawykowych. Należą do nich przede wszystkim:

W przypadku podejrzenia zaburzeń hormonalnych należy wykonać badania hormonalne, m.in. TSH, FT3, FT4, prolaktynę i progesteron w drugiej fazie cyklu.

Wrodzone wady macicy a nawracające poronienia

Na zdolność do utrzymania ciąży ma wpływ także anatomia samej macicy oraz ewentualne zmiany, które mogą występować w jej obrębie. Wady w budowie narządu rodnego, takie jak:

czy też nieprawidłowości, takie jak:

  • zrosty wewnątrzmaciczne,
  • polipy w jamie macicy,

mogą powodować utrudnienia w zagnieżdżeniu zarodka oraz prawidłowym rozwoju ciąży. W badaniu USG często możliwe jest zidentyfikowanie problemów tego rodzaju, jednak w wielu przypadkach konieczne jest pogłębienie diagnostyki i wykonanie histeroskopii.

Styl życia, stres i używki a poronienia

Przewlekłe stany zapalne w obrębie dróg rodnych, zakażenia bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze stwarzają środowisko, w którym utrzymanie ciąży jest znacznie trudniejsze i mogą zwiększać ryzyko poronienia. Warto też wspomnieć o wpływie innych chorób oraz czynników, związanych ze środowiskiem i stylem życia. Należą do nich m.in.:

  • cukrzyca, szczególnie niewyrównana,
  • zaburzenia metaboliczna,
  • narażenie na czynniki toksyczne,
  • palenie tytoniu, alkohol i narkotyki,
  • silny stres i brak wsparcia psychicznego.

Diagnostyka nawracających poronień – jakie badania wykonać

Leczenie nawracających poronień

Leczenie zawsze zależy od przyczyny poronień. Może obejmować:

  • terapie hormonalne,
  • leki przeciwzakrzepowe (heparyna, aspiryna),
  • zabieg chirurgiczny (korekta wad macicy, usunięcie polipa czy zrostów),
  • metody wspomaganego rozrodu, w tym in vitro,
  • diagnostykę preimplantacyjną zarodków, w przypadku podejrzenia problemów natury genetycznej.

Wywiad lekarski

Diagnostyka problemu nawracających poronień zawsze rozpoczyna się od zebrania dokładnego wywiadu, który obejmuje pytania o liczbę i czas poronień, ich przebieg, obecność chorób przewlekłych, wyniki wcześniejszych badań (w tym badaniu materiału z poronienia, jeśli było wykonane), informacje o stosowanych lekach.

Badania obrazowe w diagnostyce poronień

Zazwyczaj podstawą w diagnostyce, najczęściej wykonywaną już w trakcie pierwszej konsultacji jest badanie USG przezpochwowe. Pozwala ono na zweryfikowanie budowy i stanu narządów rodnych kobiety. Jeśli badanie wzbudzi jakiekolwiek wątpliwości, np. podejrzenie polipów lub wad macicy, zalecona może zostać histeroskopia. W jej trakcie możliwe jest zarówno zdiagnozowanie przyczyny, jak i usunięcie niektórych zmian lub wad anatomicznych.

Badania genetyczne a poronienia

Na podstawie wywiadu, lekarz może zlecić pogłębione badania. Wśród najczęściej zlecanych badań genetycznych znajdują się:

  • badania kariotypu u obojga partnerów,
  • testy w kierunku mutacji genów: MTHFR, protrombina, czynnik V Leiden,
  • testy na translokacje chromosomowe i aberracje chromosomowe.

Istotnym elementem w diagnostyce może być także przeprowadzenie pogłębionych badań nasienia u partnera, m.in. fragmentacji DNA plemników.

Badania immunologiczne i czynniki krzepnięcia

W wybranych przypadkach, na podstawie analizy indywidualnej historii pary, lekarz może zlecić przeprowadzenie diagnostyki immunologicznej i badania czynników krzepnięcia. Wśród zlecanych badań często znajdują się:

  • badania na przeciwciała antyfosfolipidowe,
  • testy ANA (przeciwciała przeciwjądrowe),
  • badanie czynników krzepnięcia i testy na trombofilię.

Warto jednak pamiętać, że układ immunologiczny jest bardzo wrażliwy na wiele czynników, także czasowych (np. infekcje), w związku z czym, do badań układu odpornościowego warto podchodzić ostrożnie i zalecenia zawsze traktować indywidualnie.

Badania hormonalne – jakie badania warto wykonać?

Przy podejrzeniu zaburzeń hormonalnych, specjaliści zlecają najczęściej ocenę stężeń następujących hormonów:

  • TSH, FT3, FT4, Anty-TPO,
  • progesteron w fazie lutealnej,
  • prolaktyna,
  • estradiol,
  • beta-hCG i monitorowanie jego stężenia (w przypadku trwającej ciąży lub poronienia).

Wsparcie psychologa w Artvimed

U par, których dotyka problem nawracających poronień, niezwykle pomocne jest wsparcie psychologa, który wspiera w pokonywaniu kolejnych trudności, etapów diagnostyki i leczenia, a także oswajaniu lęku, który może wiązać się z kolejną ciążą.

Nie wiesz, od czego zacząć?

Porozmawiaj ze specjalistą. Podczas konsultacji omówicie dotychczasowe wyniki badań i możliwe dalsze kroki.

Rozmowa podczas konsultacji w Artvimed

FAQ

Czy po poronieniach można donosić zdrową ciążę?

Tak, nawet po kilku poronieniach większość par ma szansę na urodzenie zdrowego dziecka, zwłaszcza po stwierdzeniu przyczyny i wdrożeniu leczenia.

Ile poronień uznaje się za nawracające?

Już po drugim poronieniu z rzędu warto rozpocząć diagnostykę.

Jakie badania genetyczne wykonać po poronieniach?

Badania genetyczne zawsze powinny być zalecone przez lekarza w odniesieniu do indywidualnej historii pary. Można jednak powiedzieć, że podstawowym badaniem genetycznym, zalecanym najczęściej w przypadku poronień jest badanie kariotypu u obojga partnerów.

Czy infekcje mogą być przyczyną nawracających poronień?

Tak, przewlekłe stany zapalne (np. przewlekłe zapalenie endometrium) mogą wpływać na implantację zarodka i rozwój łożyska.

Czy stres może powodować nawracające poronienia?

Pośrednio jest to możliwe. Silny stres wpływa na nasz organizm, w tym na układ hormonalny i immunologiczny, co może zwiększać ryzyko poronień.

Czy przy nawracających poronieniach należy badać również partnera?

Tak, przyczyna poronień może leżeć zarówno po stronie partnerki, jak i partnera. Nosicielstwo translokacji czy innych zmian genetycznych, a także problem nieprawidłowej fragmentacji DNA plemników może dotyczyć mężczyzny.

Jakie są metody leczenia nawracających poronień?

Leczenie zawsze zależy od przyczyny i może obejmować m.in. leczenie hormonalne, chirurgiczne, farmakologiczne lub metody rozrodu wspomaganego (np. in vitro).

Kiedy można zacząć starać się o kolejną ciążę po poronieniu?

Moment powrotu do starań zależy od tego, jak przebiegało poronienie, czy zakończyło się samoistnie czy wymagało interwencji medycznej. W przypadku poronień samoistnych i całkowitego oczyszczenia macicy, zazwyczaj można powrócić do starań po 2-3 cyklach miesiączkowych, jeśli stan zdrowia pacjentki na to pozwala i zakończono diagnostykę.

Masz pytania?

Zadzwoń

(+48) 12 661 30 30

lub napisz do nas

[email protected]

just contact image