Badanie drożności jajowodów – diagnostyka i przygotowanie

Znaczenie jajowodów w procesie rozrodu

Zachowana drożność jajowodów to jeden z kluczowych warunków naturalnego zapłodnienia i możliwości zajścia w ciążę. Niedrożność może stanowić poważną przeszkodę w uzyskaniu ciąży, a jednocześnie nie daje charakterystycznych objawów, które skłaniałyby do szybkiej diagnostyki. Dlatego badanie drożności odgrywa istotną rolę w procesie poszukiwania przyczyn niepłodności u kobiet i pozwala dobrać odpowiednie postępowanie.

 

Fizjologiczna rola jajowodów w transporcie gamet i rozwoju przedzarodkowym

 

Jajowody to cienkie przewody łączące jajniki z macicą. Ich podstawową funkcją jest transport komórki jajowej w kierunku macicy. To właśnie w świetle jajowodu dochodzi do jej spotkania z plemnikiem, a w jego następstwie do zapłodnienia i powstania zarodka. Zarodek przemieszcza się jajowodem, docierając do macicy, gdzie się implantuje.

Konsekwencje niedrożności jajowodów dla płodności

01

Mechanizmy patofizjologiczne prowadzące do zaburzeń funkcji jajowodów

Niedrożność jajowodów jest jedną z częstszych przyczyn niepłodności u kobiet. Utrudniony lub całkowicie zablokowany transport komórki jajowej uniemożliwia osiągnięcie naturalnej ciąży. W zależności od lokalizacji, niedrożność może dotyczyć światła jajowodu, jego ujścia brzusznego lub połączenia z macicą.

02

Częstość występowania w populacji kobiet zgłaszających trudności reprodukcyjne

Szacuje się, że niedrożne jajowody występują u około 25-35% kobiet zgłaszających problemy z zajściem w ciążę. U części pacjentek niedrożność dotyczy jednego z nich, co może zmniejszać płodność, natomiast niedrożność obu jajowodów pozbawia możliwości naturalnego zajścia w ciążę i jest wskazaniem do leczenia technikami wspomaganego rozrodu.

03

Etiologiczne czynniki prowadzące do niedrożności jajowodów

Do najczęstszych przyczyn niedrożności jajowodów należą infekcje układu rozrodczego (także te przebyte w przeszłości), endometrioza, stany po operacjach, ciąży pozamacicznej czy poronieniu.

04

Infekcje jako dominująca przyczyna obturacji

Zakażenia przenoszone drogą płciową, szczególnie Chlamydia trachomatis i Neisseria gonorrhoeae, są najczęstszą przyczyną powstania zrostów w obrębie jajowodów. Przewlekły, nieleczony stan zapalny może prowadzić do trwałego uszkodzenia błony śluzowej i światła jajowodu.

05

Endometrioza i powstawanie zrostów okołojajowodowych

Endometrioza może powodować niedrożność jajowodów poprzez powstawanie zrostów w miednicy mniejszej.

06

Urazy chirurgiczne i zrosty pooperacyjne

Operacje w obrębie jamy brzusznej, zwłaszcza w pobliżu narządów rodnych, mogą powodować powstanie zrostów w obrębie jajowodów, prowadząc do ich obturacji lub zaburzenia funkcji transportowej.

Obraz kliniczny niedrożności jajowodów

Symptomy związane z patologiami miednicy mniejszej
Bardzo często ta przypadłość może przebiegać bezobjawowo. W niektórych przypadkach mogą pojawić się objawy towarzyszące chorobom współistniejącym, takie jak:
  • objawy bólowe, ból w okolicy podbrzusza,
  • bolesne miesiączki,
  • ból podczas stosunku,
  • nieregularne krwawienia,
  • nietypowe, obfite, czasem wodniste upławy.
Często pierwszym objawem, który skłania do diagnostyki, jest długotrwała niemożność zajścia w ciążę.

Metody oceny drożności jajowodów

HSG – mechanizm badania, protokół i ograniczenia

Histerosalpingografia to badanie radiologiczne z użyciem kontrastu, które umożliwia sprawdzenie drożności jajowodów i kształtu jamy macicy. Po podaniu środka kontrastowego do macicy i jajowodów wykonuje się zdjęcia rentgenowskie. Badanie pozwala uwidocznić przepływ kontrastu przez jajowody oraz jego ewentualny wypływ do jamy brzusznej. HSG to metoda stosowana coraz rzadziej z uwagi na pojawienie się bardziej nowoczesnych, precyzyjnych i mniej inwazyjnych technik diagnostycznych.

Sono-HSG jako technika ultrasonograficzna

Sono-HSG (sonohisterosalpingografia) to nieinwazyjna metoda wykorzystująca badanie USG i środek kontrastowy wprowadzany do jamy macicy i jajowodów. Umożliwia ocenę drożności jajowodów i stanu jajowodów bez narażenia na promieniowanie jonizujące. W ośrodku Artvimed test drożności wykonujemy metodą HyFoSy, wykorzystującą specjalną piankę kontrastową, dzięki której badanie jest bardziej precyzyjne i komfortowe.

Laparoskopia diagnostyczno-terapeutyczna

Laparoskopia to inwazyjna technika endoskopowa umożliwiająca zarówno określenie drożności jajowodów, jak i innych patologii w obrębie układu rozrodczego. Współcześnie jest jednak coraz rzadziej stosowana w celach diagnostycznych z uwagi na dostępność mniej inwazyjnych metod.

Porównanie metod diagnostycznych drożności jajowodów

Różnice kliniczne, czułość i swoistość poszczególnych technik
  • HSG – małoinwazyjne, ale związane z narażeniem na promieniowanim jonizujące
  • Sono-HSG – bezpieczne i komfortowe, oferujące wysoką precyzję wyników,
  • Laparoskopia – metoda operacyjna, inwazyjna i wymagająca hospitalizacji, pozwalająca zarówno na diagnostykę, jak i leczenie niektórych patologii.

Przygotowanie pacjentki do badania drożności jajowodów

Etap 1

Kryteria kwalifikacji i przeciwwskazania

Badanie przeprowadza się zwykle między 7. a 11. dniem cyklu miesiączkowego, po zakończeniu krwawienia i przed owulacją. Konkretny termin procedury jest jednak zawsze ustalany w konsultacji z lekarzem. Przeciwwskazaniami są aktywna infekcja, ciąża oraz krwawienie z dróg rodnych.

Etap 2

Rola fazy cyklu i wykluczenia infekcji

Badanie należy wykonać w odpowiedniej fazie cyklu i po uprzednim wykluczeniu infekcji narządów miednicy mniejszej, co minimalizuje ryzyko powikłań.

Etap 3

Strategiczne podejścia terapeutyczne w leczeniu niedrożności jajowodów

W zależności od przyczyny, lokalizacji oraz stopnia niedrożności, stosuje się różne strategie terapeutyczne:

  • leczenie farmakologiczne w przypadku wykrycia przewlekłych stanów zapalnych,
  • przeprowadzenie zapłodnienia in vitro w przypadkach całkowitej niedrożności lub przedłużających się nieskutecznych starań,
  • leczenie chirurgiczne – zabiegi udrażniania jajowodów (salpingoplastyka).

Techniki wspomaganego rozrodu a niepłodność jajowodowa

01

IVF jako procedura pierwszego wyboru przy całkowitej niedrożności

Zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro) to skuteczna metoda leczenia niepłodności jajowodowej, szczególnie przy obustronnej niedrożności jajowodów. IVF omija fizyczną przeszkodę, jaką są niedrożne jajowody, umożliwiając zapłodnienie komórki jajowej pozaustrojowo i przeniesienie zarodka bezpośrednio do wnętrza macicy.

02

Optymalizacja szans na ciążę u pacjentek z niedrożnością jajowodów

Znaczenie stymulacji hormonalnej i monitorowania cyklu W przypadku niedrożności jajowodów, stymulacja hormonalna i monitoring cyklu jest istotnym elementem procedury in vitro. Jeżeli niedrożność dotyczy tylko jednego jajowodu to stymulacja cyklu i jego monitorowanie może zwiększyć szanse na jajeczkowanie po stronie zdrowej.

03

Rokowania reprodukcyjne pacjentek z niedrożnością jajowodów

W przypadku całkowitej niedrożności rekomendowane jest wykonanie procedury in vitro. Rokowania procedury zależą od wieku pacjentki i obecności innych czynników wpływających na płodność pary (m.in. rezerwa jajnikowa, inne choroby, jakość nasienia partnera). Dzięki postępowi medycyny rozrodu, szanse na uzyskanie ciąży u pacjentek z niedrożnością jajowodów są dziś znacznie wyższe niż jeszcze dekadę temu.

FAQ


Badanie należy wykonać, gdy próby zajścia w ciążę nie przynoszą efektów, najlepiej w początkowym etapie diagnostyki niepłodności, równolegle z wykluczeniem innych podstawowych przyczyn niepłodności, jak endometrioza, zaburzenia owulacji i obniżone parametry nasienia u partnera.

Sono-HSG to aktualnie najczęściej stosowana technika w diagnostyce i leczeniu. Współcześnie najbardziej precyzyjnym wyborem jest badanie z użyciem pianki kontrastowej (HyFoSy)

Może powodować przejściowy dyskomfort lub uczucie rozpierania, jednak przy odpowiedniej technice podania kontrastu, jest badaniem bezbolesnym.

Między 7. a 11. dniem cyklu.

Tak, leczenie zabiegowe jest możliwe, choć rzadziej stosowane. W niektórych przypadkach stosuje się zabieg pozwalający udrożnić jajowody, ale szanse na jego powodzenie zależą od przyczyny wywołującej niedrożność i od stopnia zaawansowania zmian w jajowodach.

Masz pytania?

Zadzwoń

(+48) 12 661 30 30

lub napisz do nas

[email protected]

just contact image

Zobacz również

Niepłodność
10 minut
04 kwiecień 2017

Time-Lapse to bezpieczeństwo zarodków

Bezpieczny rozwój zarodków to nasz priorytet. Gdy systemy hodowli zarodków time-lapse stają się powoli standardem w pracy embriologa klinicznego, to w naszym Centrum ARTVIMED od kilku już lat wykorzystujemy Time-Lapse...
Bezpieczny rozwój zarodków to nasz priorytet. Gdy systemy hodowli zarodków time-lapse stają się powoli standardem w pracy embriologa klinicznego, to w naszym Centrum ARTVIMED od kilku już lat wykorzystujemy Time-Lapse...
Czytaj wpis
Niepłodność
8 minut
05 maj 2017

Receptywność endometrium

W programie zapłodnienia pozaustrojowego jednym z kluczowych momentów, być może nawet najważniejszym, jest ten, w którym transferowany zarodek rozpoczyna proces zagnieżdżania się w błonie śluzowej macicy...
W programie zapłodnienia pozaustrojowego jednym z kluczowych momentów, być może nawet najważniejszym, jest ten, w którym transferowany zarodek rozpoczyna proces zagnieżdżania się w błonie śluzowej macicy...
Czytaj wpis
Niepłodność
10 minut
06 czerwiec 2017

Adenomioza a płodność kobiety

Przyczyny niepłodności lub ograniczenia płodności związane z narządem rodnym (macicą) określa się mianem czynnika macicznego niepłodności...
Przyczyny niepłodności lub ograniczenia płodności związane z narządem rodnym (macicą) określa się mianem czynnika macicznego niepłodności...
Czytaj wpis