Badanie ultrasonograficzne jest nieinwazyjne i bezbolesne, a przy tym bardzo ważne w profilaktyce nowotworów jąder, najądrzy, moszny i gruczołu krokowego. To metoda diagnostyczna, pozwalająca ocenić stan narządów płciowych mężczyzny. Dzięki USG lekarz może wykrywać (już na wczesnym etapie) zmiany strukturalne, torbiele, guzy, żylaki powrózka nasiennego, czy przerost prostaty, które mogą wpływać na możliwości prokreacji lub ogólny stan zdrowia pacjenta.
Badanie ultrasonograficzne (USG)
Jest to badanie bezpieczne, które nie emituje promieniowania rentgenowskiego lub jonizującego i może być powtarzane wielokrotnie, dzięki wykorzystaniu fal ultradźwiękowych, które analizowane są przez komputer, w efekcie czego na monitorze pojawia się obraz zawierający szczegółową wizualizację przekroju tkanek i organów. W kontekście męskiej płodności badanie to odgrywa kluczową rolę w ocenie nieprawidłowości jąder, najądrzy oraz gruczołu krokowego.
Jak należy przygotować się do badania ultrasonograficznego jąder?
Badanie obrazowe jąder nie wymaga specjalnego przygotowania. Zaleca się jedynie zadbanie o higienę miejsc intymnych przed wizytą. Inaczej sytuacja może wyglądać w przypadku planowanego USG gruczoły krokowego, wykonywanego przez powłoki brzuszne – co zaznaczamy w dalszej części artykułu.
Kiedy wykonać badanie? Wskazania do wykonania USG jąder i prostaty
To podstawowe badanie, które zalecane jest przy bólach, obrzękach lub wyczuwalnych guzach jąder, zmian w obrębie moszny, trudności z oddawaniem moczu, podejrzeniu żylaków powrózka nasiennego, a także jest niezwykle przydatne w ocenie przyczyn niepłodności, ponieważ USG jąder i USG moszny pozwala na ocenę dróg wyprowadzających nasienie i wykluczenie np. zapalenie jądra, czy zapalenie najądrza. USG gruczołu krokowego wykonuje się również przy podejrzeniu przerostu, stanów zapalnych czy nowotworów.
Wskazaniem do wykonania badania jąder są:
- ból jąder i moszny; podejrzenie skrętu jądra
- stan zapalny jądra
- wykrycie guzków, zgrubień lub innych zmian w badaniu palpacyjnym
- powiększenie moszny
- diagnostyka problemów z płodnością
- wycieki z cewki moczowej
Wskazaniem do ultrasonografii gruczołu krokowego są:
- bóle w okolicy podbrzusza i krocza
- większa potrzeba oddawania moczu i uczucie niecałkowitego opróżniania pęcherza
- słaby lub przerywany strumień moczu
- stany zapalne gruczołu
- nieprawidłowości w badaniu per rectum
- podwyższony poziom stężenia PSA w badaniu laboratoryjnym
- predyspozycje genetyczne
Jak się przygotować do badania obrazowego prostaty?
Przygotowanie zależy od sposobu przeprowadzenia badania. Gdy badanie odbywa się przez odbyt, zalecane jest opróżnienie zarówno pęcherza moczowego, jak i jelit. Natomiast gdy badanie odbywa się przez powłoki brzuszne, pęcherz powinien być wypełniony (w celu wyraźniejszego obrazowania), dlatego zaleca się wypicie około 1-1,5 litra płynów przed wizytą u lekarza.
Przeciwwskazania
Nie istnieją bezwzględne przeciwwskazania do wykonania badań USG, uznawane są one za całkowicie bezpieczne. W rzadkich przypadkach badanie może być odroczone, jeśli pacjent odczuwa znaczny dyskomfort lub ma otwarte rany, czy też inne problemy w obrębie badanych okolic intymnych.
Jak wygląda badanie USG jąder i moszny?
Pacjent znajduje się w pozycji leżącej na plecach, a urolog nakłada na głowicę aparatu USG specjalny żel przewodzący. W trakcie badania lekarz przesuwa głowicę ultrasonograficzną, uzyskując obraz jąder i worka mosznowego na ekranie, tym samym sprawdzając struktury worka mosznowego, stan jąder lub najądrzy, ocenia wielkość jąder. Cała procedura trwa kilka minut – to całkowicie bezbolesne i szybkie badanie. Po zakończeniu badania pacjent otrzymuje dokładny opis badania wraz ze zdjęciami.
Wywiad lekarski
Przed badaniem lekarz przeprowadza dokładny wywiad medyczny dotyczący objawów, przebytych chorób, urazów, a także stylu życia pacjenta. Pozwala to na lepszą interpretację wyników i zaplanowanie dalszej diagnostyki lub leczenia.
Bardzo ważne jest, aby poinformować lekarza o historii chorób nowotworowych w rodzinie, gdyż na tej podstawie lekarz może wydać skierowanie na konkretne badanie laboratoryjne czy obrazowe. Czujność pacjenta w tej kwestii oraz świadomość objawów jest najważniejszym elementem wczesnego wykrywania zmian nowotworowych.
Badanie jąder
Badanie palpacyjne jąder, które lekarz wykonuje w czasie wizyty, umożliwia ocenę ich wielkości, konsystencji, bolesności oraz obecności niepokojących zmian, takich jak guzki czy zgrubienia. Jest to podstawowy i bardzo ważny element profilaktyki oraz wykrywania schorzeń jąder i przyczyn niepłodności. Samobadanie jąder powinni wykonywać mężczyźni po 15. roku życia, o czym wspominamy w dalszej części tekstu.
Badanie prostaty
Palpacyjne badanie gruczołu krokowego odbywa się przez odbytnicę i pozwala lekarzowi ocenić wielkość, kształt oraz spoistość narządu. Dzięki temu możliwe jest wstępne wykrycie przerostu, stanu zapalnego lub zmian sugerujących nowotwór.
Samobadanie jąder – dlaczego jest tak ważne?
Samobadanie polega na delikatnym, ale dokładnym obejrzeniu i omacaniu każdego jądra palcami jednej dłoni (najlepiej kciukiem i palcem wskazującym), podtrzymując je drugą. Należy zwrócić uwagę na wszelkie zmiany w kształcie, wielkości, obecność twardych grudek czy uczucie bólu. Badanie wykonuje się najlepiej w pozycji stojącej, w dobrze oświetlonym miejscu. Najlepiej wykonywać je raz w miesiącu, po ciepłej kąpieli lub prysznicu, kiedy skóra moszny jest rozluźniona. Jeśli zauważysz jakiekolwiek zmiany, które wywołują u Ciebie niepokój, skonsultuj się z lekarzem urologiem.
Od okresu dojrzewania mężczyźni powinny je wykonywać regularnie – samobadanie jąder pozwala na wczesne wykrywanie raka jądra, ale też innych niepokojących zmian w okolicach intymnych. Należy pamiętać, że do czynników predysponujących powstawania raka jądra i gruczołu krokowego należą przede wszystkim wiek, styl życia (używki, zła dieta, brak aktywności fizycznej), otyłość i obciążenia genetyczne. Aspekt profilaktyczny tej czynności, a co za tym idzie wczesna diagnoza ewentualnych zmian, znacznie zwiększa szanse wdrożenia odpowiedniego leczenia ewentualnych chorób.
